Turizam Sremskih Karlovaca
Turizam
Sremski Karlovci su jedno od retkih mesta u Republici Srbiji koje je sačuvalo većinu obeležja minulih vremena. Zahvaljujući pre svega događajima, ali i arhitekturi XVIII i XIX veka, ambijentalna celina uokvirena u podnožju mesta predstavlja doživljaj za mnogobrojne turiste, pa samim tim i polaznu osnovu za razvoj kulturnog turizma.
Sremski Karlovci su jedno od retkih mesta u Republici Srbiji koje je sačuvalo većinu obeležja minulih vremena. Zahvaljujući pre svega događajima, ali i arhitekturi XVIII i XIX veka, ambijentalna celina uokvirena u podnožju mesta predstavlja doživljaj za mnogobrojne turiste, pa samim tim i polaznu osnovu za razvoj kulturnog turizma.
Gradsko jezgro predstavlja zaštićenu ambijentalnu celinu, koja je u potpunosti urbanistički očuvana. Svi kulturno-istorijski spomenici su vešto uklopljeni i imaju idealnu poziju. Ovakav raspored i koncentracija većine spomenika na malom prostoru predstavlja jedan od važnijih segmenta turističke ponude. Događaji poput potpisivanja Karlovačkog mira, kao i crkveno-narodni sabori povećavaju ovaj značaj, uzdižući ga na međunarodni nivo.
Pored institucija kulture i duhovnosti, obronci Fruške gore Sremskim Karlovcima daju notu prefinjenosti, kako zbog vinogorja, tako i zbog predivnih jesenjih pejzaža Stražilova i okoline.
Najznačajniji kulturno-istorijski spomenici u Sremskim Karlovcima
Patrijaršijski dvor – najmonumentalnija građevina XIX veka u Vojvodini, koja danas predstavlja sedište Episkopa sremskog
Karlovačka gimnazija – najstarija srpska gimnazija, osnovana 1791. godine
Karlovačka bogoslovija – najstarija srpska bogoslovija, osnovana 1794. godine
Saborna crkva – barokni hram posvećen Sv. Nikoli iz 1762. godine
Rimokatolička crkva – posvećena Sv. Trojstvu, iz 1768. godine
Česma „Četiri lava“ – podignuta 1799. godine u čast završetka prvog karlovačkog vodovoda
Magistrat – monumentalna građevina s početka XIX veka
Kapela mira – podignuta 1817. godine, na mestu gde je potpisan čuveni Karlovački mir 1699. godine, između sila Hrišćanske alijanse i Turske
Gornja crkva – posvećena Vavedenju presvete Bogorodice iz 1746. godine
Donja crkva – posvećena Sv. apostolima P'etru i Pavlu iz 1719. godine
Bogoslovski seminar – internat za đake Karlovačke bogoslovije, podignut 1903. godine
Stefaneum – podignut na inicijativu Patrijarha Georgija Brankovića, kao đački internat 1904. godine
Palata „Ilion“ – nekadašnja rezidencija Patrijarha Josifa Rajačića iz 1848. godine, u kojoj je danas smeštena Zavičajna zbirka Sremskih Karlovaca
Spomenik Branku Radičeviću – podignut 1885. godine na Stražilovu
Muzej pčelarstva porodice Živanović – osnovan u čast profesora Jovana Živanovića, osnivača modernog pčelarstva na ovim prostorima
Patrijaršijski dvor – najmonumentalnija građevina XIX veka u Vojvodini, koja danas predstavlja sedište Episkopa sremskog
Karlovačka gimnazija – najstarija srpska gimnazija, osnovana 1791. godine
Karlovačka bogoslovija – najstarija srpska bogoslovija, osnovana 1794. godine
Saborna crkva – barokni hram posvećen Sv. Nikoli iz 1762. godine
Rimokatolička crkva – posvećena Sv. Trojstvu, iz 1768. godine
Česma „Četiri lava“ – podignuta 1799. godine u čast završetka prvog karlovačkog vodovoda
Magistrat – monumentalna građevina s početka XIX veka
Kapela mira – podignuta 1817. godine, na mestu gde je potpisan čuveni Karlovački mir 1699. godine, između sila Hrišćanske alijanse i Turske
Gornja crkva – posvećena Vavedenju presvete Bogorodice iz 1746. godine
Donja crkva – posvećena Sv. apostolima P'etru i Pavlu iz 1719. godine
Bogoslovski seminar – internat za đake Karlovačke bogoslovije, podignut 1903. godine
Stefaneum – podignut na inicijativu Patrijarha Georgija Brankovića, kao đački internat 1904. godine
Palata „Ilion“ – nekadašnja rezidencija Patrijarha Josifa Rajačića iz 1848. godine, u kojoj je danas smeštena Zavičajna zbirka Sremskih Karlovaca
Spomenik Branku Radičeviću – podignut 1885. godine na Stražilovu
Muzej pčelarstva porodice Živanović – osnovan u čast profesora Jovana Živanovića, osnivača modernog pčelarstva na ovim prostorima
Muzeji
Zavičajna zbirka Sremski Karlovci, smeštena je u palati „Ilion“ i pripada Muzeju grada Novog Sada. Stalnu postavku čini arheološko nasleđe Sremskih Karlovaca, istorijski deo posvećen Bogosloviji i Karlovačkoj gimnaziji, seljačka soba i kuhinja s kraja XIX veka, zatim legati Milića od Mačve i Svetozara Lazića. Tokom gradskih godišnjih manifestacija u muzeju su upriličene povremene izložbe. Muzej pčelarstva porodice Živanović osnovao je Bora Živanović 1968. godine na osnovu zbirke profesora Jovana Živanovića, začetnika modernog pčelarstva kod Srba. Eksponati u muzeju su stari pčelarski alati, košnice, knjige, fotografije i dokumentacija vezana za istoriju pčelarenja. Pored muzeja nalaze se vinski lagum i podrum za degustaciju vina i meda. Riznica Patrijaršijskog dvora predstavlja Odeljenje Muzeja srpske pravoslavne crkve iz Beograda. Postavka je raspoređena u sedam prostorija. Pored retkosti u vidu kožnih tapeta u trpezariji, tu se nalaze još i galerija portreta karlovačkih mitropolita i patrijarha, ikone, delovi, pa i celi ikonostasi, kao i neke od prvih srpskih štampanih knjiga iz XVI veka i drugi bogoslužni predmeti.
Zavičajna zbirka Sremski Karlovci, smeštena je u palati „Ilion“ i pripada Muzeju grada Novog Sada. Stalnu postavku čini arheološko nasleđe Sremskih Karlovaca, istorijski deo posvećen Bogosloviji i Karlovačkoj gimnaziji, seljačka soba i kuhinja s kraja XIX veka, zatim legati Milića od Mačve i Svetozara Lazića. Tokom gradskih godišnjih manifestacija u muzeju su upriličene povremene izložbe. Muzej pčelarstva porodice Živanović osnovao je Bora Živanović 1968. godine na osnovu zbirke profesora Jovana Živanovića, začetnika modernog pčelarstva kod Srba. Eksponati u muzeju su stari pčelarski alati, košnice, knjige, fotografije i dokumentacija vezana za istoriju pčelarenja. Pored muzeja nalaze se vinski lagum i podrum za degustaciju vina i meda. Riznica Patrijaršijskog dvora predstavlja Odeljenje Muzeja srpske pravoslavne crkve iz Beograda. Postavka je raspoređena u sedam prostorija. Pored retkosti u vidu kožnih tapeta u trpezariji, tu se nalaze još i galerija portreta karlovačkih mitropolita i patrijarha, ikone, delovi, pa i celi ikonostasi, kao i neke od prvih srpskih štampanih knjiga iz XVI veka i drugi bogoslužni predmeti.
Prirodni resursi
Stražilovo – izletište na teritoriji Nacionalnog parka „Fruška Gora“, udaljeno 4.5 km od centra Sremskih Karlovaca. Na Stražilovu je sahranjen pesnik Branko Radičević.
Dvorska bašta – prirodni kompleks koji se nalazi u samom naselju. Dvorska bašta je osnovana 1848. godine kao botanička bašta – ogledno dobro za praktičnu nastavu učenika Gimnazije i Bogoslovije. Danas, kao sportsko-rekreativni centar svojim brojnim sadržajima upotpunjuje turističku ponudu mesta.
Reka Dunav sa priobaljem (kompleks šuma pored Dunava i lokalitet Kalište) – pored izgradnje marine za manje brodove i oživljavanja putničkog rečnog saobraćaja i izgradnje sportsko-rekreativnih sadržaja na Dunavu, od velikog značaja je i činjenica da je ciklo turizam u izuzetnom usponu i da je u toku veliki evropski projekat izrade biciklističkih staza duž Dunava od Pasaua do Delte.
Stražilovo – izletište na teritoriji Nacionalnog parka „Fruška Gora“, udaljeno 4.5 km od centra Sremskih Karlovaca. Na Stražilovu je sahranjen pesnik Branko Radičević.
Dvorska bašta – prirodni kompleks koji se nalazi u samom naselju. Dvorska bašta je osnovana 1848. godine kao botanička bašta – ogledno dobro za praktičnu nastavu učenika Gimnazije i Bogoslovije. Danas, kao sportsko-rekreativni centar svojim brojnim sadržajima upotpunjuje turističku ponudu mesta.
Reka Dunav sa priobaljem (kompleks šuma pored Dunava i lokalitet Kalište) – pored izgradnje marine za manje brodove i oživljavanja putničkog rečnog saobraćaja i izgradnje sportsko-rekreativnih sadržaja na Dunavu, od velikog značaja je i činjenica da je ciklo turizam u izuzetnom usponu i da je u toku veliki evropski projekat izrade biciklističkih staza duž Dunava od Pasaua do Delte.
Specijalni rezervat prirode „Koviljsko-petrovaradinski rit“ koji ima atraktivne pejzažne karakteristike, kao i značajan biodiverzitet, i pojedinačni prirodni spomenici kao što su: stablo platana (u porti Donje crkve), koje svojom visinom od preko 30 m i starošću koja se proceljuje na 150 godina, predstavlja jedinstven primerak ove vrste na tlu Vojvodine, stablo divljeg kestena (u dvorištu porodične kuće Živanović), tri stabla tise (u dvorištu Karlovačke gimnazije i u parku Patrijaršijskog dvora).
Vinogradi daju čitavom području prepoznatljivu pejzažnu osobenost. Karlovačka vina konzumirana su još u XIX veku u Beču, po Češkoj, Poljskoj i drugim evropskim gradovima i državama. Vina kao što su Karlovački rizling, Bermet i Ausbruh i danas su čuvena. To je dobra osnova za profilisanje turističkog proizvoda, koji je aktuelan i u Evropi pod nazivom „Putevi vina“, odnosno „Vinske ture“.
Turistički proizvod „voz Romantika“ pokrenut je pre više od deset godina u saradnji ŽTP Beograd – Direkcijom za putnički saobraćaj i Turističkom organizacijom opštine Sremski Karlovci. Po dolasku u Sremske Karlovce putnike voza dočekuju vodiči Turističke organizacije i vode ih u organizovano razgledanje kulturno-istorijskih spomenika grada. U obilasku putnici posete Riznicu Patrijaršijskog dvora, Sabornu i Rimokatoličku crkvu, Zavičajnu zbirku, kao i unutrašnjost Gimnazije u kojoj se nalazi svečana sala i spomen biblioteka sa 18.000 primeraka knjiga, od kojih su mnoge rariteti. Nakon razgledanja znamenitosti grada turisti imaju slobodno vreme, u kojem im vodiči preporučuju razne aktivnosti, odlazak do Stražilova i posetu groba Branka Radičevića, obilazak Kapele mira, odlazak do prodavnice suvenira, sportske aktivnosti u Dvorskoj bašti, vožnju Dunavom i slično. Pored konzumiranja hrane u restoranima, gostima je u ponudi poseta muzeja pčelarstva i degustacija vina u karlovačkim lagumima.
