Limfomi su maligni tumori limfocita i histocita koji se javljaju u raznim stadijumima njihovog razvoja ili sazrevanja. Zbog toga postoji znatna citološka i patohistološka heterogenost, kao i različit stepen malignosti. Limfomi najčešće nastaju u limfnim čvorovima. Otuda mogu da se šire na druge limfne tvorevine, kao i na organe. Ređe nastaju u organima van limfnih žlezda. U početku ne zahvataju kostnu srž, ali u toku svoje evolucije mogu da prodru u nju i tada ih je teško razlikovati od akutnih leukemija.
Svi limfomi se dele u dve grupe: Hodgkinov limfom (Hočkinov) i nehočkinske limfome.
Sadržaj
Hodgkinov limfom (Hodgkinova bolest, Lymphoma Hodgkin, Morbus Hodgkin)
Hodgkinov limfom (HL) je maligno oboljenje limfocitnog tkiva koje se karakteriše bujanjem karakterističnih Reed-Sternbergovih (R-S) ćelija, što dovodi do bezbolnog progresivnog uvećanja limfnog tkiva (najčešće limfnih žlezda).
Etiologija
Prava etiologija HL još uvek nije dovoljno jasna. Nasledni faktori nemaju značajnu ulogu u etiologiji i epidemiologiji HL. Više studija je pokazalo lako povećan broj obolelih kod pacijenata koji su prethodno oboleli od infektivne mononukleoze.
Klinička slika
Bolest u najvećem broju slučajeva počinje neprimetno uvećanjem limfnih zležda u jednom ili više regiona. Žlezde su obično bezbolne, čvrste i vremenom se uvećavaju. U oko 30 % slučajeva javljaju se i opšti simptomi. To su povišena temperatura Pell-Ebsteinovog tipa, noćno znojenje i gubitak telesne težine. Kod nekih bolesnika mogu da se jave i uvećana jetra i slezina.
Dijagnoza
Postavlja se na osnovu patohistološkog pregleda limfne žlezde ili organa koji je zahvaćen. U dijagnostici pored anamneze i fizikalnog pregleda značajne su i radiografija, skener i magnetna rezonanca, laboratorijsko ispitivanje krvi, histološko ispitivanje koštane srži.
Tok i prognoza
U zavisnosti od kliničkog stadijuma i patohistološkog tipa, tok bolesti može da bude različit. Zapaženo je da znatno bolju prognozu imaju bolesnici u ranim kliničkim stadijumima, osobe ženskog pola, osobe mlađe od 30 godina, kao i bolesnici koji nemaju veliku tumorsku masu.
Terapija
Sastoji se u kombinaciji radio- i hemioterapije (zračenje i citostatici). Određenom kombinacijom postiže se izlečenje bolesti u 60-80 % bolesnika sa HL. U preko 80 % bolesnika u odmaklim kliničkiim stadijumima postiže se remisija bolesti koja traje duže od 5 godina. Komplikacije terapije HL mogu biti rane (gubitak kose, muka, gađenje, povraćanje, polineuropatija), koje su uglavnom reverzibilne, i kasne, kao što su pojava solidnih malignih tumora, sekundarnih akutnih leukemija i bolesti srca.
Nehodgkinski limfomi (Lymphoma nonHodgkin)
Nehočkinski limfomi (NHL) čine heterogenu grupu malignih tumora, koji se karakterišu raznim kliničkim ispoljavanjem i histološkim osobinama. U NHL nalaze se skoro uvek ćelije samo jedne vrste i istog stepena zrelosti.
Etiologija
U nastanku NHL postoji uticaj virusa, hromozomskih nenormalnosti, deficita imuniteta, autoimunih bolesti, jonizujućeg zračenja i drugih faktora. Kako nijedan od navedenih činilaca nije mogao direktno da se okrivi za nastanak NHL, to najverovatnije maligni preobražaj limfocita nastaje pod dejstvom više njih istovremeno.
Klinička slika
Za razliku od HL koji najčešće počinje uvećanjem limfnih žlezda u jednom ili dva regiona, kod NHL se u najvećem broju slučajeva javljaju u već odmaklim stadijumima bolesti. Tako se kod većine bolesnika nalazi uvećanje limfnih žlezda skoro u svim regionima. Česta je pojava opštih simptoma (povišena temperatura, znojenje i mršavljenje). Vrlo često se javljaju i vanžlezdane lokalizacije NHL, najčešće u jetri i plućima, ali i u gatrointestinalnom traktu i u centralnom nervnom sistemu.
Dijagnoza
Postavlja se isključivo na osnovu patohistološkog pregleda limfne žlezde ili organa koji je zahvaćen.
Terapija
U lečenju NHL glavno mesto zauzima hemioterapija. Radioterapija uglavnom ima palijativni karakter. U novije vreme sve se više značaja pridaje alogenoj transplantaciji koštane srži kod agresivnih i rezistentnih oblika, kao i primeni transplantacije matične ćelije hematopoeze iz periferne krvi.
Pročitajte i Prevencija malignih bolesti
Pročitajte i Saveti za prevenciju malignih oboljenja (raka)
